Định cách làm hình cục diện kinh tế mới.

Không ai có thể tin được rằng, một trong những ngân hàng lâu đời nhất của Mỹ, với lịch sử 158 năm, lại có thể đổ vỡ với khối nợ hơn 600 tỷ USD vì cho vay dưới chuẩn

Và kỳ lạ là, kinh tế thế giới lại như đang trở lại trục xoay vốn có của nó. Thế nhưng, điều kinh khủng hơn lại đến sau đó. Thuật ngữ "những nền kinh tế mới nổi" đã trở nên phổ thông và giành được sự hâm mộ của không ít nhà kinh tế. Trước khi Hy Lạp đi vào lịch sử Châu Âu như nhà nước trước tiên cần sống nhờ bằng các gói cứu trợ để tránh vỡ nợ, khái niệm nợ công nhà nước có thể trở nên một "bệnh dịch" lây truyền có nhẽ chưa từng được nhắc tới.

Tuy nhiên, hình như điều thần kỳ nào cũng khó kéo dài mãi.

Đến nay, sau một thời kì chiếm ưu thế trên sân chơi thương mại toàn cầu, những điểm sáng kinh tế mới nổi lại đang biểu hiện những dấu hiệu lu mờ. Chẳng thể bác bỏ những lỗi hệ thống, chính sách hay cơ chế, nhưng việc Châu Âu phải điêu đứng với nợ nần ngày hôm nay một phần có sự đóng góp của những giải pháp tương trợ vượt khủng hoảng từ 5 năm trước.

Bên kia Đại Tây Dương, nước Mỹ chưa thực sự thành công với các gói kích thích khổng lồ để giảm thất nghiệp, cứu thị trường nhà đất và bình phục sản xuất.

Nợ là hậu quả thế tất của tình trạng thâm hụt ngân sách tăng dần. Vậy là, ngay sau khi nao nức công bố thông tin đã thoát khỏi suy thoái kinh tế vào năm 2009, Lục địa già đã gần như tức khắc rơi vào vòng xoáy khủng hoảng mới và việc ứng phó với nó vẫn đang thách thức sự đoàn kết, quyết đoán và cả hy sinh đau đớn tại châu lục. Chỉ riêng năm 2009, nước Mỹ đã chứng kiến sự xóa sổ hơn 140 nhà băng hay đơn xin vỡ nợ của những tiếng tăm lớn trong ngành công nghiệp lừng danh của xứ Cờ hoa như General Motors (GM) hay Chrysler.

Vỡ nợ, sáp nhập, sinh sản đình đốn…, những dư chấn của trận "động đất" tài chính năm 2008 gần như diễn ra hằng ngày và dồn dập. 5 năm sau ngày đáng quên 15-9, bóng đen khủng hoảng vẫn đang là nỗi ám ảnh hằng ngày. Trái ngược với sự phóng khoáng trước đó, việc thắt chặt xài đã đưa Châu Âu vào kỷ nguyên thắt lưng buộc bụng chưa từng có. Sự phục hồi hăng hái hơn đang đưa những nhà nước phát triển về vị trí dẫn dắt nền kinh tế thế giới.

"Căn bệnh" cho vay ào ạt ngay cả khi tài sản thế chấp không đủ đảm bảo trả nợ như hệ quả của chính sách lãi suất thấp duy trì từ đầu những năm 2000 đã đồng loạt bùng phát ở các tổ chức tài chính khổng lồ tại Mỹ và Châu Âu.

Kinh tế thế giới đã có nhiều thay đổi thời hậu khủng hoảng. Từ đây, thế giới thời hậu khủng hoảng lại chứng kiến một xu thế đã đảo ngược hoàn toàn bản đồ kinh tế toàn cầu. Trong khi đó, Nhật Bản lại thiếu may mắn khi gặp phải thảm họa địa chấn, sóng thần năm 2011 làm đình trệ đà bình phục. Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa rằng cơn địa chấn tài chính xuất phát từ Mỹ không có liên can.

Thế nhưng, mọi thứ đã thay đổi nhanh chóng khi Lục địa già thật tâm điểm của "cơn bão" nợ không tiền khoáng hậu. Thực tế là, giống như nhiều nhà nước khác, lãnh đạo Lục địa già đã đặt quá nhiều kỳ vọng vào những gói kích thích tăng trưởng bằng các biện pháp tài khóa.

Lần đầu tiên trong lịch sử, những quốc gia đang phát triển nhanh đã thay thế những nhà nước phát triển để trở thành động lực cho cỗ xe kinh tế thế giới. Cho dù xu thế này chưa rõ ràng nhưng điều vững chắc là cuộc khủng hoảng tài chính 2008 đã là cuộc thanh lọc khe khắt, nơi những thực thể yếu đuối sẽ lộ diện và bị loại bỏ.

Không chỉ "cỗ máy tăng trưởng" Trung Quốc đang chậm lại rõ ràng với đích chỉ là 7,5% cho năm nay và tổng nợ có thể lên đến 200% GDP, những "ngôi sao" khác như Ấn Độ, Brazil, Indonesia… cũng đang đối mặt với một số vấn đề nghiêm trọng về tài chính.

Những quan điểm chỉ trích sự lơi lỏng quản lý của Châu Âu để những nền kinh tế yếu kém nhưng lại có thể tiêu xài hào phóng đến nỗi dẫn tới khủng hoảng đã quá nhiều.

Nhưng mặt khác, biến cố lớn lao này cũng đã mang đến nhiều thay đổi và định hình lại cục diện kinh tế toàn cầu với sự nổi lên của những nhân tố mới.

Thanh khoản thị trường tê liệt, găng tín dụng, giá các tài sản lao dốc…, thế giới bước vào cuộc khủng hoảng tài chính được xem là hàng trăm năm mới có một lần trong nỗi hoảng loạn bao trùm. Dù những ráng bơm tiền vào thị trường nhằm tăng thanh khoản của nhiều nhà nước đã khiến thế giới tránh được nguy cơ của một cuộc suy thoái kép từng được dự báo, nhưng lại mở ra những cuộc khủng hoảng khu vực chưa từng có tiền lệ.

Tuy nhiên, "liều thuốc giải" được chuộng này đã thành "viên thuốc độc" tại một khu vực đồng bạc chung Châu Âu đang có sự xa rời rất lớn về tiềm lực của các thành viên. Từ chỗ là một trọng tâm của kinh tế toàn cầu, Cựu Lục địa phải nặng nhọc với những kế hoạch tài chính tằn tiện chỉ để không rơi vào suy thoái trở lại.